Word गो: has many meanings like वाणी / वेदः, धरा, धेनुः, इन्द्रियं ( speech, earth, cow, senses )

 

  • गोविन्दम् = गां विन्दति इति गोविन्द:,  उपपदसामास: |
  • गोविन्दम् = गोभि: विद्यते (उपनिशद्वाक्यै: ज्ञायते) इति गोविन्द:,  उपपदसामास:

 

As mentioned in श्रीविष्णुसहस्रनामम् verse 33 – “अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः” & विष्णुसहस्रनामम् verse 71 – “महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी” :- 

  1. गौः (वाणी) तां विन्दति – गोवित् ।  गोभिः वाणीभिः विन्दते, वेत्ति वेदान्तवाक्यैः इति वा गोविन्दः – The one who is known by speech or by Vedanta statements is called गोविन्दः 

2. भूमिः – नष्टां वै धरणीं पूर्वम् अविन्दं वै गुहागताम् । गोविन्द इति तेनाहं देवैर्वाग्भिरभिष्टुतः । (महा / शान्तिपर्व – 342.70) इति मोक्षधर्मवचनात् गोविन्दः ।

3. धेनुः – अहं किलेन्द्रो देवानां त्वं गवामिन्द्रतां गतः ।
गोविन्द इति लोकास्त्वां स्तोष्यन्ति भुवि शाश्वतम्॥ हरिवंश-२.१९.४५

4. वाक् / वाणी – गौरेषा तु यतो वाणी तां च विन्दयते भवान् । गोविन्दस्तु ततो देव मुनिभिः कथ्यते भवान्। हरिवंश-३.८८.५०

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here